Op onze school werken we handelingsgericht. Handelingsgericht werken is een vaste en doordachte manier van werken die ons helpt om elk kind zo goed mogelijk te ondersteunen in zijn of haar ontwikkeling.
We kijken goed naar wat een kind nodig heeft om te kunnen leren en groeien. Daarbij letten we niet alleen op wat er moeilijk gaat, maar juist ook op wat er al goed gaat. We stemmen het onderwijs hierop af, zodat elk kind passend onderwijs krijgt.
Wat betekent dat in de praktijk?
Handelingsgericht werken zorgt ervoor dat we als team duidelijk en gestructureerd samenwerken. Leraren, kwaliteitscoördinatoren en andere deskundigen werken volgens een aantal uitgangspunten. Die helpen ons om het onderwijs en de begeleiding van leerlingen zo effectief mogelijk te maken.
Deze uitgangspunten zijn;
- We werken doelgericht: we stellen duidelijke doelen voor elk kind.
- We stemmen goed af met elkaar en kijken naar de wisselwerking tussen kind, leraar en omgeving.
- De onderwijsbehoeften van het kind staan centraal: wat heeft het kind nodig om goed te kunnen leren?
- Leraren maken het verschil, en ouders spelen een belangrijke rol in de ondersteuning.
- We kijken naar de positieve kanten van kinderen, ouders en leraren.
- We werken samen: ouders, school en andere betrokkenen trekken samen op.
- We werken systematisch en open: we leggen uit wat we doen en waarom.
Deze manier van werken gebruiken we op alle niveaus binnen de school en bij het inschakelen van extra hulp of onderzoek. Het helpt ons om de juiste keuzes te maken, passende ondersteuning te bieden en samen met ouders te blijven volgen hoe het met hun kind gaat.
De vijf niveaus van ondersteuning
Binnen handelingsgericht werken gebruiken we een piramide om de vijf niveaus van ondersteuning weer te geven. Hoe hoger in de piramide, hoe meer ondersteuning en overleg er nodig is.
Deze niveaus zijn:
- Sterk basisaanbod
- Extra aandacht binnen de klas (intensivering)
- Verdere intensivering, extra begeleiding
- Intensieve extra ondersteuning
- Plaatsing op een andere plek (gespecialiseerd onderwijs)
Hoe werkt het?
We starten altijd met wat een kind nodig heeft binnen de klas. Als dat niet voldoende blijkt, kunnen we extra hulp inschakelen, bijvoorbeeld van een intern begeleider of externe deskundige. Als een kind bijvoorbeeld van niveau 2 naar niveau 3 gaat, dan blijft de hulp van niveau 2 gewoon doorgaan. Elk niveau bouwt verder op het vorige. Zo stapelen we de ondersteuning op, zodat leerlingen steeds de hulp krijgen die ze nodig hebben.
Waarom doen we dit?
Op deze manier zorgen we ervoor dat elk kind op de juiste manier geholpen wordt. We kijken goed naar wat een kind nodig heeft en geven steeds een beetje meer ondersteuning als dat nodig is.
Stap voor stap naar extra ondersteuning
Op onze school werken we met een stappenplan dat eruitziet als een soort piramide. Deze piramide laat zien hoe we leerlingen begeleiden en ondersteunen.
Niveau 1 – Sterk basisaanbod
Dit is de basis die alle kinderen op school krijgen.
- Sterk onderwijs, vanaf jonge leeftijd, met duidelijke uitleg.
- Rijke en betekenisvolle lessen, waarin kinderen actief leren en nieuwsgierig blijven.
- Aandacht voor rust en structuur in de groep en een positieve sfeer waarin iedereen zich veilig voelt
- Betrokken leraren die weten wat kinderen nodig hebben om te groeien
- Goed kijken naar elk kind en signaleren snel als extra hulp nodig is
De school is taalvriendelijk, we leren kinderen goed Nederlands, maar sluiten andere talen niet uit. Thuistalen zijn welkom en mogen er zijn.
Hiermee zorgen we ervoor dat kinderen zich goed kunnen ontwikkelen.
Niveau 2 – Extra aandacht binnen de klas (intensivering)
Soms heeft een kind iets meer ondersteuning nodig dan het basisaanbod biedt. Bijvoorbeeld:
- Extra uitleg
- Meer herhaling van de lesstof
- Een ander soort instructie of extra oefening
Dit gebeurt gewoon binnen de klas, door de eigen leraar. In dit schema noemen we enkele veelvoorkomende voorbeelden.
| Leergebied | Wat zien bij uw kind? | Wat doen we op school? |
|---|---|---|
| Taal | Moeite met taal begrijpen of behoefte aan meer uitdaging. | Extra oefenen met teksten en woordenschat. Uitdagende taalsctiviteiten voor kinderen die meer aankunnen. |
| Lezen/spellen | Lezen gaat langzaam of met veel fouten, spelling is lastig | Extra oefenprogramma’s (Bouw of Ralfi lezen) Ook hulp vanuit het dyslexieprotocol valt onder deze ondersteuning. |
| Rekenen | Moeite met sommen of behoefte aan meer uitdaging |
Extra aandacht voor automatiseren (Rekensprint). |
| Gedrag, werkhouding, taakaanpak | Snel afgeleid, moeite met concentreren of plannen. | Extra structuur en een rustige werkplek. |
| Meer- en hoogbegaafdheid | Zoekt uitdaging | Minder herhaling van gewone lesstof (compacten). Uitdagende taal- en rekenactiviteiten voor kinderen die meer aankunnen (verrijken). |
| Beneden gemiddelde cognitieve ontwikkeling | Heeft meer hulp/instructie nodig om de doelen te behalen. | Intensieve extra individuele instructie en inzet remediërende methoden. |
Niveau 3 – Verdere intensivering, extra begeleiding
Op niveau 3 bieden we intensievere begeleiding aan kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Dit kan gaan om leerproblemen (zoals rekenen of taal), een ontwikkelingsvoorsprong, gedrags- of sociaal-emotionele uitdagingen, of fysieke beperkingen.
De begeleiding vindt meestal plaats in kleine groepjes, soms buiten de klas, en wordt gegeven door de leerkracht of een onderwijsassistent. We werken daarbij doelgericht en op maat, zodat elk kind de kans krijgt zich optimaal te ontwikkelen.
Samen met ouders/verzorgers en adviseurs zoeken we naar de beste aanpak om jouw kind verder te helpen. In dit schema noemen we enkele veelvoorkomende voorbeelden:
| Leergebied | Wat zien bij uw kind? | Wat doen we op school? |
|---|---|---|
| Taal | Moeite met spreken, luisteren, woordenschat of zinsbouw. | Extra uitleg en herhaling tijdens of na de les Gebruik van concreet en visueel materiaal (zoals picto’s) Veel modelen (hardop denken) en herhalen van taalgebruik |
| Lezen/spelling | Lezen gaat langzaam of met veel fouten, spelling blijft lastig | Ondersteuning volgens het dyslexieprotocol Extra leestijd in kleine groepjes |
| Rekenen | Aanhoudende moeite met sommen, inzicht of automatiseren | Mogelijk inzet van het dyscalculieprotocol, gericht op aangepaste begeleiding, hulpmiddelen (zoals rekenkaarten of formats) |
| Meer en hoog begaafdheid | Zoekt uitdaging, soms moeite met motivatie | Verrijken en compacten van reguliere lesstof |
| Moeilijk lerende kinderen | Langzaam tempo, moeite om de leerstof te begrijpen | Individuele of kleine groepsinstructie Extra uitleg, oefentijd en herhaling Kleinere doelen en succeservaringen |
| Fysieke beperkingen | Slecht horen of zien, moeite met bewegen | Gebruik van aangepaste materialen of hulpmiddelen (bv. vergrotingen, luisterhulpmiddelen) |
| Gedrag | Impulsief gedrag, werkhoudingsproblemen of botsingen met anderen | Beloningssysteem (individueel) Begeleiding bij werkhoudingsproblemen |
Niveau 4 – Intensieve, extra ondersteuning
Soms is extra begeleiding binnen de school (niveau 3) niet voldoende om een kind verder te helpen. In dat geval is intensieve, individuele ondersteuning nodig (niveau 4).
We schakelen dan hulp in van buiten de klas of buiten het schoolteam. Vaak gebeurt dit in overleg met het ondersteuningsteam van Archipel, dat scholen ondersteunt bij het vinden van passende hulp.
Wat houdt dit in?
- Er wordt samen gekeken wat het kind én de leerkracht nodig hebben.
- De ondersteuning vindt meestal één-op-één plaats, en blijft waar mogelijk op de eigen school.
- Aanvraag bij het schoolbestuur voor extra financiële middelen
- Aanvraag bij het samenwerkingsverband voor een mogelijke deeltijd plaatsing DaVinci
Wie kunnen hierbij betrokken worden?
- Behandelaren bij dyslexie of dyscalculie
- Speciale onderwijsinstellingen zoals Kentalis (taal/spraak) of Koninklijke Visio (slechtziendheid)
- Experts vanuit het speciaal onderwijs of andere zorgpartners
Zo zorgen we er samen voor dat ieder kind de ondersteuning krijgt die het nodig heeft om zich optimaal te ontwikkelen. In dit schema noemen we enkele veelvoorkomende voorbeelden.
| Leergebied | Wat zien bij uw kind? | Wat doen we op school? |
|---|---|---|
| Vermoeden van Taalontwikkelingsstoornis (TOS) | Beperkte taalontwikkeling, moeite met praten of taal begrijpen | Begeleiding door een taalexpert (bijv. vanuit Kentalis) |
| Lezen/dyslexie | Lezen gaat traag of met veel fouten, spelling blijft lastig ondanks extra oefening | Ondersteuning volgens dyslexieprotocol. Ambulante begeleiding dyslexiezorg. |
| Rekenen / Dyscalculie | Blijvende ernstige rekenproblemen, ondanks eerdere extra hulp
|
Aangepast lesprogramma Onderzoek naar dyscalculie |
| Moeilijk lerende kinderen | Traag leerproces, moeite met abstracte leerstof | Aangepast lesprogramma Waar nodig ambulante begeleiding |
| Fysieke beperkingen | Slecht horen of zien, motorische beperkingen | Aangepast lesprogramma Waar nodig ambulante begeleiding |
| Gedrag | Snel afgeleid, moeite met plannen, concentratie, externaliserend gedrag | Begeleiding door gedragsspecialist Intensieve begeleiding van kinderen met uitdagend gedrag |
Ontwikkelingsperspectiefplan (OPP)
Wanneer een kind intensieve, individuele ondersteuning nodig heeft op school (niveau 4), stellen we samen een Ontwikkelingsperspectiefplan (OPP) op. Dit plan beschrijft de doelen voor je kind en welke ondersteuning nodig is om die te bereiken.
Belangrijk daarbij is dat we dit samen met jou en je kind doen. In het OPP leggen we duidelijk vast: wie doet wat, waarom, hoe en wanneer? Zo weet iedereen wat er verwacht wordt en werken we als team aan de ontwikkeling van je kind.
De afspraken in het OPP kunnen verschillen per leerling. Soms is de ondersteuning licht en tijdelijk, soms is die intensiever of structureel. Het plan helpt ons om de begeleiding goed af te stemmen op wat jouw kind nodig heeft.
Hoorrecht bij ontwikkelingsperspectiefplan
Zowel de ouders als het kind, mogen meepraten over de extra hulp of ondersteuning die wij als kindcentrum aan het kind willen bieden. Dat noemen we het hoorrecht. Hoe de hulp of ondersteuning voor jouw kind eruit gaat zien schrijven we op in een plan, het ontwikkelingsperspectiefplan. Als we zo’n plan maken, zullen we je daar altijd bij betrekken en jouw of jullie mening opschrijven. Je hebt als ouders het recht om in te stemmen met het handelingsdeel van het plan. Ook je kind vragen we wat het van het plan vindt en ook dat wordt in het plan opgeschreven.
Niveau 5 – Plaatsing op een andere plek (zoals speciaal onderwijs)
In sommige gevallen bespreken we samen met ouders en het ondersteuningsteam van Archipel of een andere reguliere school beter past bij de ondersteuningsbehoefte van het kind. Het kan ook zo zijn dat een kind beter tot zijn recht komt in een meer gespecialiseerde vorm van onderwijs, zoals speciaal onderwijs (SO) of speciaal basisonderwijs (SBO).